AHA و BHA چی هستن و کدوم برای پوست من مناسبه؟
اسید پوستی یعنی چی؟
قبل از اینکه بریم سراغ AHA و BHA، یه مفهوم پایه رو مرور کنیم: لایه‌برداری شیمیایی.
پوست ما هر روز سلول‌های مرده داره. این سلول‌ها باید بریزن تا سلول‌های تازه جاشون رو بگیرن. وقتی این فرآیند درست کار نکنه، پوست کدر می‌شه، منافذ گرفته می‌شن، لک‌ها پررنگ‌تر به نظر می‌رسن.
اسیدهای پوستی این سلول‌های مرده رو به‌صورت شیمیایی جدا می‌کنن. بدون ساییدن، بدون اسکراب فیزیکی. فقط با تغییر pH سطح پوست.
AHA و BHA هر دو این کار رو می‌کنن ولی عمق و نوع کارشون فرق داره.
AHA چطور کار می‌کنه؟
AHA مخفف Alpha Hydroxy Acid است. رایج‌ترینش گلیکولیک اسید (از نیشکر) و لاکتیک اسید (از شیر) هستن.
AHA محلول در آبه. یعنی روی سطح پوست کار می‌کنه. پیوند بین سلول‌های مرده سطحی رو ضعیف می‌کنه و اجازه میده بریزن. نتیجه‌اش پوستیه که روشن‌تر، صاف‌تر و یکنواخت‌تر به نظر می‌رسه.
برای لک، بافت کدر، و خطوط ریز خوبه. ولی داخل منافذ نمی‌ره و کارایی نداره.
BHA چطور کار می‌کنه؟
BHA مخفف Beta Hydroxy Acid است. اصلی‌ترین و تقریباً تنها عضوش سالیسیلیک اسید است.
فرق اساسی BHA اینه که محلول در چربیه. این یعنی می‌تونه داخل منافذ نفوذ کنه، چربی اضافه و کراتین انباشته‌شده توی منافذ رو از داخل حل کنه.
جوش‌های سرسیاه و سرسفید نتیجه همین انباشت چربی و سلول مرده توی منافذ هستن. AHA نمی‌تونه کاری بکنه چون محلول در آبه و به اعماق منافذ نمی‌رسه. BHA اما دقیقاً همین جا کار می‌کنه.
علاوه بر این، سالیسیلیک اسید خاصیت ضدالتهابی هم داره. برای همینه که توی محصولات آکنه این همه استفاده می‌شه.
تفاوت AHA و BHA توی یک نگاه
| ویژگی | AHA | BHA |
|---|---|---|
| محلول در | آب | چربی |
| کجا کار می‌کنه | سطح پوست | داخل منافذ |
| مناسب برای | لک، بافت کدر، خطوط ریز | جوش، منافذ گرفته، پوست چرب |
| نوع پوست | خشک تا نرمال (حدودا انواع پوست) | چرب تا مختلط |
| مثال رایج | گلیکولیک اسید، لاکتیک اسید | سالیسیلیک اسید |
برای پوست من کدوم مناسبه؟
- BHA اول انتخاب توئه.
- سالیسیلیک اسید ۱ تا ۲ درصد.
- اگه لک هم داری، می‌شه AHA رو بهش اضافه کرد اما نه همزمان.
- AHA برات بهتره.
- لاکتیک اسید ملایم‌تره و برای پوست خشک مناسب‌تر.
- گلیکولیک اسید قوی‌تره، نتیجه سریع‌تری میده.
- می‌شه از هر دو استفاده کرد ولی نه توی یه شب.
- یه شب AHA، یه شب BHA.
- یا محصولاتی که ترکیب هر دو رو دارن (به اسم PHA هم شناخته می‌شن، نسل سوم اسیدهای پوستی).
چند نکته که باید بدونی
هر دو اسید پوست رو به آفتاب حساس‌تر می‌کنن. ضدآفتاب صبح‌ها اجباریه.
از غلظت پایین شروع کن. سالیسیلیک اسید ۰.۵ تا ۱ درصد برای شروع کافیه. گلیکولیک اسید ۵ تا ۸ درصد. باید به پوستت زمان بدی تا بتونه لایه برداری رو تحمل کنه.
این اسیدها رو نباید با رتینول ترکیب کرد. هر کدوم روز جداگانه‌ای می‌خوان.
اگه پوستت ملتهبه یا اگزما داری، اول باید التهاب رو کنترل کرد. اسید روی پوست ملتهب مشکل ساز می‌شه.
آیا به هر دو نیاز دارم؟
نه لزوماً. خیلی‌ها فقط با یکی از این دوتا به نتیجه می‌رسن. اگه پوستت چربه و جوش داری BHA کافیه. اگه پوستت خشکه و فقط دنبال روشن‌شدن هستی AHA کافیه.
هر دو رو با هم شروع نکن. اول با یکیشون امتحان کن و نتیجه رو ببین.
اگه مطمئن نیستی پوستت به کدوم نیاز داره، مشاوره آنلاین دکتر فرشته صفائی می‌تونه خیلی بهت کمک کنه.
سوالات متداول
آیا می‌شه AHA و BHA را با هم استفاده کرد؟
نه در یه شب. هر دو اسیدن و ترکیبشون توی یه نوبت پوست رو بیش از حد تحریک می‌کنه. می‌شه یه شب AHA، یه شب BHA. یا از محصولاتی که ترکیب ملایم هر دو رو دارن استفاده کرد.
AHA و BHA را صبح بزنم یا شب؟
شب بهتره. هر دو پوست رو به آفتاب حساس‌تر می‌کنن. اگه صبح استفاده می‌کنی، ضدآفتاب با SPF بالا اجباریه.
سالیسیلیک اسید همون BHA است؟
بله. سالیسیلیک اسید رایج‌ترین و تقریباً تنها عضو خانواده BHA در محصولات پوستیه. وقتی روی بسته‌بندی می‌نویسه BHA، یعنی سالیسیلیک اسید.
آیا AHA و BHA با رتینول ترکیب می‌شن؟
نه در یه شب. رتینول و اسیدهای پوستی هر دو اکتیو قوی هستن. ترکیبشون توی یه نوبت خطر تحریک شدید پوست رو داره. هر کدوم رو روز جداگانه‌ای بزن.
از چه غلظتی شروع کنم؟
برای AHA: گلیکولیک اسید ۵ تا ۸ درصد یا لاکتیک اسید ۵ درصد.
برای BHA: سالیسیلیک اسید ۰.۵ تا ۱ درصد.
از پایین شروع کن، یه شب در میان بزن، بذار پوستت عادت کنه.
آیا اسیدهای پوستی برای پوست حساس مناسبه؟
بستگی داره. پوست حساسی که ملتهبه یا اگزما داره، اول باید التهاب کنترل بشه. پوست حساسی که فقط واکنش‌پذیره، می‌تونه از لاکتیک اسید با غلظت پایین شروع کنه، ملایم‌ترین گزینه توی خانواده AHA. (لاکتیک اسید)
